1-2 نازل4
1-3 اهداف6
فصل دوم: مروری بر تحقیقات گذشته7
کلیات8
آشنایی با سم‌پاش‌ها8
2-1 تقسیم‌بندی سم‌پاش‌ها8
2-1-1 سم‌پاش‌های دستی9
2-1-2 سم‌پاش‌های پشتی بدون موتور9
2-1-2-1 سم‌پاش پشتی با فشار متناوب (کتابی)9
2-1-2-2 سم‌پاش پشتی با فشار دائم (استوانه‌ای)10
2-1-3 سم‌پاش‌های پشتی موتوری10
2-1-4 سم‌پاش‌های موتوری زنبه‌ای و چرخ‌دار موتوری10
2-1-5 سم‌پاش‌های پشت‌تراکتوری11
2-1-6 تریلر‌های سم‌پاش یا سم‌پاش‌های چرخ‌دار12
2-2 سم‌پاش‌های پشت‌تراکتوری بوم‌دار12
2-2-1 کاربرد سم‌پاش پشت‌تراکتوری بوم‌دار و کالیبراسیون آن19
2-2-2 عوامل موثر در کالیبراسیون یک سم‌پاش20
2-2-3 سرویس و نگه‌داری سم‌پاش 400 لیتری پشت‌تراکتوری بوم‌دار22
2-3 نازل23
2-3-1 ساختمان نازل24
2-3-1-1 بدنه نازل24
2-3-1-2 درپوش نازل24
2-3-1-3 صافی نازل25
2-3-1-4 نوک نازل25
2-3-2 انواع نازل25
2-3-2-1 نازل سوزنی مارپیچ‌دار25
2-3-2-2 نازل بدون سوزن25
2-3-2-3 نازل شیاری25
2-3-2-4 نازل مخروط‌پاش توپر26
2-3-2-5 نازل مخروط‌پاش تو‌خالی26
2-3-2-6 نازل سیلابی26
2-3-2-7 نازل تخت (یکنواخت)26
2-3-2-8 نازل بادبزنی26
2-3-2-9 نازل تی‌جت27
2-4 نازل‌ها و انتخاب نوع نوک آن‌ها27
2-4-1 انتخاب نوک28
2-4-1-1 نوک بادبزنی مسطح28
2-4-1-2 نوک یکنواخت29
2-4-1-3 نوک مخروط توخالی29
2-4-1-4 نوک بارانی29
2-4-1-5 نازل‌های نامتقارن و بدون بوم30
2-4-1-6 نوک‌های جریان پیوسته31
2-5 مروری بر تحقیقات گذشته31
2-6 جمع بندی45
فصل سوم: مواد و روشها46
مقدمه47
3-1 تجهیزات مورد نیاز برای ساخت سم‌پاش آزمایشگاهی48
3-1-1 مخزن سم48
3-1-2 الکتروپمپ49
3-1-3 منبع نیروی الکتروپمپ50
3-1-4 فشار‌سنج50
3-1-5 بوم51
3-1-6 استوانه مدرّج51
3-1-7 زمان سنج52
3-1-8 لوله پلی‌اتیلن52
3-1-9 محلول52
3-1-10 نازل‌ها53
3-2 روش ساخت دستگاه سم‌پاش پشت تراکتوری شبیه سازی شده در سطح آزمایشگاهی برای انجام آزمون‌ها53
3-3 آزمونها54
3-3-1 آزمون یکنواختی میزان خروجی نازل‌ها54
3-3-2 آزمون اندازه‌گیری زاویه پاشش55
3-3-3 آزمون تغییرات دبی خروجی در نتیجه سابیدگی57
فصل چهارم: نتایج و بحث60
کلیات61
4-1 نتایج حاصل از آزمون یکنواختی میزان خروجی نازل‌ها61
4-2 نتایج حاصل از اندازه‌گیری برای زاویه پاشش63

4-3 نتایج حاصل از آزمون تغییرات دبی خروجی در نتیجه سابیدگی64
فصل پنجم: نتیجه‌گیری و پیشنهادات78
5-1 نتیجه‌گیری79
5-2 پیشنهادات79
منابع و مآخذ80
چکیده انگلیسی82
فهرست جداول
عنوان جدول صفحه
جدول(2-1) مشخصات فنی سه نوع نازل خارجی موجود در کشور 17
جدول (2-2) جدول نسبت فرسودگی به هزینه در نوک‌های نازل28
جدول(2-3) مشخصات نوک‌های بارانی برای سرعت حرکت، ارتفاع بوم و فاصله بین نوک‌ها30
جدول (2-4) مقادیر متوسط برای درجه سطح پوشش و تعداد قطرات از فشار کاری، درجه ساییدگی نازل‌ها و سرعت کاری با انحراف استانداردهای موجود در داخل پرانتزها34
جدول(2-5 ) کمترین ارتفاع پاشش توصیه شده در طول زمان کاربرد40
جدول(2-6) طبقه‌بندی اندازه قطرات41
جدول(2-7) اندازه قطرات نازل و تأثیر بر روی پوشش42
جدول(2-8) قطرات نازل، تبخیر و مسافت طی شده43
جدول(2-9) حرکت قطرات نازل43
جدول (2-10) طبقه بندی اندازه قطرات برای اندازه نازل44
جدول(4-1) میانگین دبی‌های به دست آمده برای 4 نوع نازل در آزمایش در فشار kPa 79/275 و مقایسه آن با دبی اسمی62
جدول(4-2) نتایج به دست آمده از اندازه‌گیری زاویه پاشش برای انواع نازل در فشار kPa 79/275 و مقایسه آن‌ها با زاویه اسمی63
جدول (4-3) دبی اندازه‌گیری شده برای 5 نازل پلاستیکی در بازه‌های زمانی ده ساعته بر حسب لیتر در دقیقه65
جدول (4-4) دبی اندازه‌گیری شده برای 5 نازل برنجی در بازه‌های زمانی ده ساعته بر حسب لیتر در دقیقه67
جدول (4-5) دبی اندازه‌گیری شده برای 5 نازل فولادی در بازه‌های زمانی ده ساعته بر حسب لیتر در دقیقه69
جدول (4-6) دبی اندازه‌گیری شده برای 5 عدد نازل فولادی سخت کاری‌شده در بازه‌های زمانی ده ساعته بر حسب لیتر در دقیقه71
جدول (4-7) تجزیه واریانس داده‌ها73
فهرست اشکال
عنوان شکل صفحه
شکل(1-1) ساختمان یک سم‌پاش رایج4
شکل(1-2) قطعات نازل یک سم‌پاش4
شکل(1-3) نوک‌هاى نازل‌ها و الگوهاى پاشش5
شکل (2-1) سم‌پاش دستی9
شکل (2-2) سم‌پاش‌های پشتی موتوری10
شکل (2-3) سم‌پاش‌های موتوری زنبه ای و چرخ دار موتوری11
شکل (2-4) سم‌پاش پشت‌تراکتوری11
شکل (2-5) تریلر‌های سم‌پاش12
شکل (2-6) ساختمان سم‌پاش پشت‌تراکتوری13
شکل(2-7) بوم افقی در سم‌پاش پشت‌تراکتوری14
شکل (2-8) شیرهای خروجی محلول و رگولاتور فشار16
شکل(2-9) ساختمان نازل24
شکل (2-10) تغییر در درجه پوشش به عنوان تابعی از تغییرات در فشار کاری به ترتیب برای نازل‌های نو و 5 % و10% میزان سایش نازل LECHLER 110-03(plastic)33
شکل (2-11) تغییر در تعداد قطرات به ازای 1 سانتی متر مربع به عنوان تابعی از تغییرات در فشار کاری به ترتیب برای نازل‌های نو و 5% و 10% میزان سایش 34
شکل(2-12) برش اندازه قطره به نصف و هشت برابر شدن تعداد قطرات38
شکل (2-13) نازل‌های تخت بادبزنی39
شکل (3-1) مخزن سم در روی یک چارچوبه49
شکل (3-2) الکتروپمپ مورد استفاده در آزمایشات50
شکل (3-3) مشخصات منبع نیروی الکتروپمپ50
شکل (3-4) فشار‌سنج نصب شده بر روی خروجی پمپ51
شکل (3-5) بوم استفاده شده در آزمایش 51
شکل (3-6) استوانه مدرّج شیشه‌ای52
شکل (3-7) قوطی حاوی پودر اکسید آلومینیوم53
شکل (3-8) نمایی از سم‌پاش ساخته شده در سطح آزمایشگاهی 54
شکل (3-9) تنظیم شیر آب در فشار kPa 79/275 برای اندازه‌گیری دبی خروجی ازپنج نازل از جنس پلاستیک55
شکل (3-10) روش صحیح اندازه گیری زاویه پاشش56
شکل (3-11) پرگار و قرار گرفتن لبه‌های داخلی آن روی خطوط پاشش نازل‌ها57
شکل (3-12) نمایی شماتیک از نحوه اندازه‌گیری زاویه پاشش به وسیله نقاله57
شکل (4-1) نحوه افزایش دبی در نازل‌های پلاستیکی در مدت زمان 100 ساعت (در 10 بازه و هر بازه 10 ساعت)66
شکل (4-2) درصد افزایش دبی در نازل‌های پلاستیکی در مدت زمان 100 ساعت (در 10 بازه و هر بازه 10 ساعت)66
شکل (4-3) نحوه افزایش دبی در نازل‌های برنجی در مدت زمان 50 ساعت (در 5 بازه و هر بازه 10 ساعت)68
شکل (4-4) درصد افزایش دبی در نازلهای برنجی در مدت زمان 50 ساعت (در 5 بازه و هر بازه 10 ساعت)68
شکل (4-5) نحوه افزایش دبی در نازل‌های فولادی در مدت زمان 80 ساعت (در 8 بازه و هر بازه 10 ساعت)70
شکل (4-6) درصد افزایش دبی در نازل‌های فولادی در مدت زمان 80 ساعت (در 8 بازه و هر بازه 10 ساعت)70
شکل (4-7) نحوه افزایش دبی در نازل‌های فولادی سخت‌کاری شده در مدت زمان 100 ساعت (در 10 بازه و هر بازه 10 ساعت)72
شکل (4-8) درصد افزایش دبی در نازل‌های فولادی سخت‌کاری شده در مدت زمان 100 ساعت (در 10 بازه و هر بازه 10 ساعت)72
شکل (4-9) مقایسه میانگین اثر متقابل جنس نازل‌ها و مدت زمان آزمایش در سایش74
شکل (4-10) درصد افزایش دبی نازل‌ها بعد از 50 ساعت کارکرد برای پنج جنس متفاوت نازل75
شکل (4-11) درصد افزایش در میزان جریان بعد از 40 ساعت آزمایش برای جنس‌های متفاوت نازل‌ها76
شکل (4-12) درصد افزایش میزان دبی انواع نازل در فشار kPa 79/275 بعد از 50 ساعت آزمایش76
چکیده
سم‌پاش یکی از متداول‌ترین ماشین‌های مورد استفاده در پخش مواد شیمیایی مایع برای کنترل آفات، بیماری‌ها و علف‌های هرز در مزارع و باغات است. انجام سم‌پاشی به روش درست و با استفاده از وسایل مناسب، باعث موفقیت بیشتر در کنترل عوامل زیان‌بار می‌شود و کم‌ترین آسیب به محیط زیست و سلامت انسان وارد می‌کند. نازل‌ها مهم‌ترین و انتهایی‌ترین قسمت یک سم‌پاش هستند که برای پخش مایع سم به صورت یکنواخت در یک دبی مشخص به کار می‌روند. در این تحقیق تاثیر عامل جنس بر میزان سایش در نازل‌ها سم‌پاش‌های بوم‌دار پشت تراکتوری مورد ارزیابی قرار گرفت. نازل‌ها در انواع پلاستیکی، برنجی، فولادی و فولاد سخت‌کاری شده انتخاب و آزمون‌ها در شرایط استاتیکی با تعبیه تجهیزات آزمون شامل مخزن، پمپ، الکتروموتور، بوم، فشارسنج و نازل‌ها در محلول آب و اکسید آلومینیوم در کارگاه بخش تحقیقات فنی و مهندسی مرکز تحقیقات کشاورزی آذربایجان‌غربی انجام گردید. نتایج آزمون نشان داد که جنس نازل‌ها تأثیر معنی‌داری در میزان سابیدگی منفذ نازل‌ها دارند، به طوری که نازل‌های پلاستیکی، فولادی سخت‌کاری شده، فولادی و برنجی به ترتیب بیشترین مقاومت را در برابر سایش داشتند.
کلمات کلیدی: نازل، آزمون سایش، سم‌پاش بوم‌دار
فصل اول
مقدمه و هدف
مقدمه
یکی از مباحث اساسی در کشاورزی نوین عملیات سم‌پاشی مکانیزه و کاربرد اصولی و علمی سم‌پاش‌ها در زراعت و باغبانی بر علیه آفات، بیماری‌ها و علف‌های هرز می‌باشد. در این راستا شناسایی ساختمان و طریقه کاربرد سم‌پاش‌های رایج در کشور اهمیت ویژه‌ای دارد.
1-1 سم‌پاش
مطابق شکل(1-1) یک سم‌پاش بوم‌دار شامل مخزن براى نگه‌دارى محلول سم، پمپ براى انتقال محلول سم از مخزن و ایجاد فشار، شیر تنظیم‌کننده فشار براى ثابت نگه‌داشتن فشار در دستگاه، فشارسنج براى خواندن فشار، یک بوم براى انتقال مؤثر محلول سم به نازل‌ها، یک شیر که انتقال محلول سم به نازل‌‌ها را به فوریت باز یا مسدود کند، یک ‌همزن (مکانیکى یا هیدرولیکی) به ‌منظور به هم‌ زدن محلول سم در مخزن سم‌پاش، لوله فرعى براى برگرداندن مازاد محلول سم به مخزن تا تنظیم‌کننده فشار بتواند انجام وظیفه کند، صافى‌ها (در مخزن، در طول لوله مکش، در نازل‌ها) براى جلوگیرى از عبور ذرات درشتى همچون سنگ‌ریزه که دستگاه، مخصوصاً نازل‌ها را مسدود مى‌کند، یک لوله مکش براى آوردن محلول سم از مخزن به پمپ، همچنین شیلنگ‌ها، واشرها و گیره‌ها قسمت‌هاى دیگر یک دستگاه سم‌پاش را تشکیل مى‌دهند.
شکل(1-1) ساختمان یک سم‌پاش رایج
1-2 نازل
“یکی از اجزای مورد نظر در سم‌پاش‌ها نازل می‌باشد که باید بتوان با انتخاب صحیح نوع نازل راندمان کاری سم‌پاش را افزایش داده و از اتلاف سم و آلودگی محیط زیست کاست.
نازل‌ها مهم‌ترین بخش سم‌پاشی بوده و محلول سم را به قطره‌های یکنواخت تبدیل می‌کند. اغلب چندین نازل با فاصله در طول بوم سم‌پاش قرار داده می‌شود.
طرح نازل و شرایط کار آن، به ویژه شرایط فشار، عمدتاً یکنواختی و میزان پاشیدن را تعیین می‌کند. هم‌چنین، روی اندازه و یکنواختی قطره‌ها نیز اثر می‌گذارد” (اشتون، فلوید، 1386، 203).
“نازل‌ها در تعیین مقدار دبی خروجی، الگوى پاشش و توزیع محلول سم بر روى هدف، اهمیت دارند. یک نازل شامل بدنه، صافی، نوک و درپوش است شکل(1-2)
شکل(1-2) قطعات نازل یک سم‌پاش
اغلب ماده سازنده مورد استفاده براى بدنه‌ نازل‌‌ها، برنج، نایلون، فولاد و آلومینیوم است. نوک نازل‌‌ها نیز از این مواد یا فولاد سخت شده، ساخته مى‌شود. قیمت، مقاومت به ساییدگی، زنگ‌زدگی، حلال‌ها، شکستگى و هرز شدن رزوه‌ها از جمله مواردى است که به هنگام انتخاب نازل‌‌ها و نوک آنها باید مدّ نظر قرار داد.
اکثر نازل‌‌ها در ابعاد استاندارد ساخته مى‌شوند، بنابراین بسته به نوع سم‌پاش مورد نیاز، صافى‌ها و نوک‌ها را مى‌توان تغییر داد. موارد متفاوت استفاده و الگوهاى سم‌پاش نازل‌ها و نوک‌هاى آن‌ها به شرح زیر است” شکل (1-3) (www.vista.ir).
شکل(1-3) نوک‌هاى نازل‌ها و الگوهاى پاشش
“گرچه گونه‌های زیاد از نازل‌ها موجود هستند اما علف‌کش‌ها به طور معمول به وسیله نازل‌ها‌ی تخت بادبزنی معمولی، تخت باد‌بزنی یکنواخت، سیلابی و یا نازل‌ها‌ی مخروط توخالی محفظه‌ای دورانی پاشیده می‌شوند. نازل‌های دیسک دوار نیز تا اندازه‌ای در هنگامی که لازم است پراکنش محلول سم به حداقل کاهش یابد مورد استفاده قرار می‌گیرند.
“نازل‌ها‌ی تخت باد‌بزنی معمولی، نازل‌ها‌ی چندمنظوره‌ای هستند که برای سم‌پاشی‌های پوششی علف‌کش‌ها هنگامی مناسب هستند، که نفوذ سم به درون اندام‌های هوایی گیاه لازم نیست. این نازل‌ها ،محلول را بیشتر در کانون الگوی سم‌پاشی در مقایسه با لبه‌های آن می‌ریزند. الگوهای سم‌پاشی، برای یکنواختی کاربرد، باید 40 تا 50 درصد هم‌پوشانی داشته باشند. سم‌پاشی در زاویه‌های مختلف انجام می‌گیرد. انتخاب زاویه، به وسیله فاصله قرارگیری نازل‌ها بر روی بوم و ارتفاع نوک نازل از هدف مورد نظر تعیین می‌شود نازل‌های باد‌بزنی معمولی کم فشار را می‌توان در فشارهای 94/68 تا 400/172 کیلوپاسکال به کار انداخت، که باعث ایجاد قطره‌های درشت‌تر محلول و کاهش پراکنش می‌شود. نازل‌های تخت باد‌بزنی یکنواخت همانند نازل‌ها‌ی تخت باد‌بزنی معمولی هستند، با این تفاوت که در همه‌ی بخش‌های الگوی سم‌پاشی، میزان محلول برابر می‌ریزند. این نازل‌ها تنها هنگامی باید استفاده شوند که نواری از علف‌کش روی ردیف گیاه زراعی پاشیده می‌شود. پهنای نوار به وسیله زاویه‌ی سم‌پاشی و ارتفاع نوک نازل از هدف مورد نظر تعیین می‌شود” (اشتون، فلوید. 1386، 203).
1-3 اهداف
از اهداف این تحقیق می‌توان به موارد زیر اشاره کرد.
– بررسی منفذ نازل‌های ساخت داخل کشور از نظر دبی خروجی و زاویه پاشش
– شناسایی عوامل موثر بر ساییدگی نازل‌ها
– انجام آزمون‌های مربوط به سایش نازل‌ها در کارگاه با توجه به نتایج تحقیقات و استانداردهای ملی

فصل دوم
مروری بر تحقیقات گذشته
کلیات
در این فصل ابتدا به تشریح سم‌پاش‌ها پرداخته سپس مفاهیم پایه در مورد ساختمان، کاربرد و نحوه کالیبراسیون سم‌پاش پشت‌تراکتوری بوم‌دار رایج در ایران ارائه می‌شود. در ادامه ساختمان و انواع نازل‌ها مورد بررسی قرار می‌گیرد. در نهایت عوامل موثر در انتخاب نوک نازل بررسی خواهد شد. تحقیقات متعددی که در مورد سایش در نوک نازل‌ها انجام گرفته است در این فصل آمده است. در آخر به جمع‌‌بندی و مقایسه بین کارهای انجام شده و تحقیق حاضر پرداخته شده است.
آشنایی با سم‌پاش‌ها
“سم‌پاش‌ها به شکل‌ها و ابعاد مختلف ساخته می‌‌شوند. در سطوح کوچک از سم‌پاش‌های دستی، استوانه‌ای و پشتی غیر‌موتوری استفاده می‌شود.
در زراعت‌های وسیع و باغات، از انواع سم‌پاش‌های موتوری (اتومایزر و لانسی)، چرخ‌دار، تراکتوری و یا از هواپیمای سم‌پاش استفاده می‌شود.
2-1 تقسیم‌بندی سم‌پاش‌ها
سم‌پاش‌ها به دو دسته محلول‌پاش‌ها و گردپاش‌ها تقسیم می‌شوند. هر کدام از این دو دسته خود می‌تواند در انواع مهم زیر طبقه‌بندی شوند.
1- سم‌پاش‌های دستی
2- سم‌پاش‌های پشتی بدون موتور
3- سم‌پاش‌های پشتی موتوری
4- سم‌پاش‌های زنبه‌ای موتوری
5- سم‌پاش‌های چرخ‌دار موتوری
6- سم‌پاش‌های تراکتوری سوار
7- تریلر‌های سم‌پاشی
2-1-1 سم‌پاش‌های دستی
سم‌پاش‌های دستی شکل (2-1) که غالباً ساختمانی شبیه به تلمبه امشی دارند در منزل برای مبارزه با حشرات خانگی و در گلخانه‌ها و باغچه‌های خیلی کوچک به کار می‌روند” (www.armansabz.adinehgroup.com).
شکل (2-1) سم‌پاش دستی
2-1-2 سم‌پاش‌های پشتی بدون موتور
“این سم‌پاش‌ها به وسیله دو بند مثل کوله‌پشتی روی شانه‌های شخصی که سم‌پاشی می‌کند قرار می‌گیرند و معمولاً دو نوع می‌‌باشند، با فشار متناوب و با فشار دایم
2-1-2-1 سم‌پاش پشتی با فشار متناوب (کتابی)
در این نوع سم‌پاش که به سم‌پاش کتابی معروف است، مایع سم به وسیله فشار موجود در منبع کوچکی از سم‌پاش خارج می‌شود. فشار در این نوع سم‌پاش متناوب است یعنی کسی که با این سم‌پاش کار می‌کند با یک دست تلمبه می‌زند و با دست دیگر سم‌پاشی می‌نماید
2-1-2-2 سم‌پاش پشتی با فشار دائم (استوانه‌ای)
در این نوع سم‌پاش، فشار سم‌پاش به وسیله یک پمپ پیستونی ساده دستی که در قسمت داخلی بالای مخزن قرار دارد تأمین می‌شود. شخصی که سم‌پاشی می‌کند پس از اینکه مخزن را در حدود نصف تا دو سوم از مایع سم پر کرد تلمبه می‌زند و هوا تحت فشاری در حدود 5 تا 6 اتمسفر در داخل مخزن (در بالای مایع) حبس می‌گردد. سپس شیر خروجی مایع سم را باز می‌نماید و شروع به سم‌پاشی می‌کند” (http://mirgozar.com).
2-1-3 سم‌پاش‌های پشتی موتوری
“به طور کلی سم‌پاش‌هایی که مایع سم در آن‌ها تحت فشار نباشد و قطرات مایع در اثر برخورد با جریان شدید هوا تبدیل به ذرات بسیار ریز شوند اتومایزر نامیده می‌شود. قطر ذرات سم در این نوع سم‌پاش‌ها در حدود 100 میکرون است. بنابراین می‌توان با حجم معینی از مایع سم، سطح بیشتری را سم‌پاشی نمود مشروط به اینکه غلظت محلول سمی نیز زیاد باشد شکل (2-2).
شکل (2-2) سم‌پاش‌های پشتی موتوری
2-1-4 سم‌پاش‌های موتوری زنبه‌ای و چرخ‌دار موتوری
این سم‌پاش‌ها دارای یک موتور بنزینی و پمپ سم‌پاش پیستونی بوده که بر روی یک شاسی نصب می‌شوند. برای حمل مایع سم معمولاً از بشکه‌های جدا استفاده می‌شود.
این سم‌پاش‌ها دارای یک موتور بنزینی دو یا چهار زمانه با قدرت 2 تا 3 قوه اسب بخار می‌باشند. مخزن آن‌ها بزرگ بوده و در حدود 100 تا 200 لیتر ظرفیت دارد. پمپ مولد فشار از نوع پمپ‌های پیستونی موتوری است که به وسیله موتور سم‌پاش کار می‌کند. اتصال محور پمپ به موتور سم‌پاش به وسیله تسمه یا چرخ‌دنده انجام می‌گیرد. مقدار مایع پاشیده شده معمولاً در حدود 15 تا 20 لیتر در دقیقه است شکل (2-3).
شکل (2-3) سم‌پاش‌های موتوری زنبه ای و چرخ دار موتوری
2-1-5 سم‌پاش‌های پشت‌تراکتوری
این سم‌پاش‌ها برای اتصال به اتصال سه نقطه تراکتور ساخته شده‌اند و معمولاً بر روی یک شاسی مستقر می‌گردند. مخزن معمولاً از جنس پلاستیک یا فلز ضد زنگ ساخته می‌شود. در انواع پلاستیکی سطح مایع درون مخزن معمولاً به خوبی نمایان است و حجم مایع مصرف شده معلوم است. ظرفیت مخزن در انواع مختلف سم‌پاش‌های پشت تراکتوری متفاوت و بین 150 تا 500 لیتر است شکل (2-4).
شکل (2-4) سم‌پاش پشت‌تراکتوری
2-1-6 تریلر‌های سم‌پاش یا سم‌پاش‌های چرخ‌دار
این سم‌پاش‌ها به شکل تریلر می‌باشند و مخزن بزرگ مایع سم بر روی یک شاسی با دو چرخ حامل لاستیکی قرار دارد. سم‌پاش به وسیله تراکتور کشیده می‌شود. ظرفیت مخزن سم در سم‌پاش‌ها مختلف بوده و از 189 تا 3785 لیتر می‌رسد شکل (2-5) (www.armansabz.adinehgroup.com).

شکل (2-5) تریلر‌های سم‌پاش

حال به تشریح مفصل اجزای موجود در سم‌پاش‌های پشت‌تراکتوری بوم‌دار و سپس به انواع نازل پرداخته می‌شود.

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

2-2 سم‌پاش‌های پشت‌تراکتوری بوم‌دار
“سم‌پاش‌های پشت‌تراکتوری بوم‌دار یکی از بهترین انواع سم‌پاش‌ها در جهان بوده و با هم‌پوشانی نازل‌ها یا تنظیم نازل‌ها جهت پاشش در روی خطوط کاشت، کلیه گیاهان موجود در مزرعه به طور کامل سم‌پاشی می‌گردند. این سم‌پاش‌ها در انواع سوار‌شونده، کششی و خودکششی ساخته و در ایران عمدتاً از انواع سوار‌شونده با عرض کار 8 متر استفاده می‌شود.
ساختمان این سم‌پاش از بخش‌های اصلی زیر تشکیل شده است: مخزن، شاسی، بوم، پمپ و رگولاتور، اتصالات و نازل‌ها. شکل (2-6)

شکل (2-6) ساختمان سم‌پاش پشت‌تراکتوری
مخزن از جنس پلاستیک، فایبر‌گلاس و در مواردی از ورق گالوانیزه ساخته می‌شود که نوع پلاستیکی بیشتر معمول می‌باشد. حجم اسمی آن 400 لیتر ولی حجم واقعی کمی بیش از 400 لیتر می‌باشد که به علت کف‌کردگی محلول سمی عملاً نمی‌توان بیش از 400 لیتر محلول در مخزن تهیه نمود. دهانه‌ی مخزن حداقل باید 20 سانتی‌متر قطر داشته و ضمن این که درب آن به راحتی بسته می‌شود در موقع حرکت نباید محلول سمی از آن به بیرون ریخته یا درب آن باز شود. درب در انواع، پلاستیکی فشاری، لاستیکی فشاری و پلاستیکی بست‌دار ساخته می‌شود که نوع اخیر بهتر از سایر انواع می‌باشد. گوشه‌های مخزن باید گرد و شکل مخزن به صورت کتابی باشد تا تلاطم محلول سمی موجب شکستگی بدنه نگردد. قبلاً ساخت مخزن‌های پهن معمول بوده که به علت اشکال یاد شده استفاده از آن‌ها در حال حاضر منسوخ گردیده است. در زیر مخزن حوضچه کوچکی با دو شیار از طرفین وجود دارد که لوله خروجی یا صافی زیر مخزن در این محل نصب می‌گردد که برای سفت کردن پیچ آن نیاز به آچار مخصوص می‌باشد لذا در موقع نشت محلول کشاورزان با مشکل مواجه بوده و توصیه می‌شود مانند فلاش تانک سیفون توالت مهره نگه دارنده از زیر بسته شود تا هم آب‌بندی آن آسان شده و هم در موقع تخلیه و شستشو کلیه آب موجود در مخزن از آن خارج گردد.
در روی مخزن دو عدد شیار یا برجستگی عمودی وجود دارد که تسمه‌های نگه‌دارنده در این محل قرار می‌گیرد. مخزن در قسمت عقب و بعضی مواقع در جلو در سمت راست و چپ درجه‌بندی شده و فاصله درجات از هم 50 لیتر می‌باشد.
شاسی از جنس پروفیل و یا نبشی محکم ساخته شده و مخزن در نشیمن‌گاه بالای آن قرار گرفته و پمپ در پایین مخزن نصب می‌گردد. شاسی در قسمت جلو توسط سه عدد بازوهای تراکتور نگه‌داری و در قسمت عقب آن جای نصب خرپای بوم قرار دارد. اتصال خرپای بوم به شاسی به وسیله قلاب‌های متحرک یا پیچ و مهره به صورت ثابت انجام می‌شود که نوع پیچ و مهره‌ای ثبات بیشتری داشته و ارجحیت دارد. با توجه به نازل‌های جدید پایه‌های پشت شاسی باید آن‌قدر بلند باشد که در موقع سم‌پاشی، محور توان‌دهی تراکتور (PTO) افقی ایستاده و پایه‌های شاسی به اندازه کافی از زمین فاصله داشته و سوراخ‌های تنظیم ارتفاع از پایین تا بالا با فاصله‌های 10 سانتی‌متری تعبیه شده باشد به‌طوری‌که بتوان ارتفاع نازل از روی محصول را از 40 تا 120 سانتی‌متر تنظیم نمود که به این ترتیب با توجه به حداقل ارتفاع زراعت در مبارزه با علف‌های هرز (که 20 سانتی‌متر می‌باشد) ارتفاع نهایی بوم از زمین باید 140 سانتی‌متر باشد.
بخش نگه‌دارنده نازل‌ها در روی سم‌پاش را بوم می‌گویند که به صورت تاشو در پشت شاسی نصب می‌گردد. برای سهولت جابه‌جایی، عرض بوم جمع شده 2 متر و طول آن در سم‌پاش‌های با عرض پاشش 8 متر کمی بیش از 5/7 متر می‌باشد (شکل 2-7).
شکل(2-7) بوم افقی در سم‌پاش پشت‌تراکتوری
این بوم از سه بخش 2 متری و دو بخش یک متری تشکیل شده که این بخش‌ها توسط لولا و فنر و قفل به هم متصل می‌باشند. بوم‌های تاشو به صورت افقی یا ضربدری جمع می‌شوند که نوع ضربدری به دلیل بالا رفتن، در موقع برخورد به مانع و رد آن ارجحیت دارد. خرپای بوم اکثراً از پروفیل فولادی و در مواردی از لوله‌های آهنی ساخته می‌شود. بخش میانی خرپای بوم وظیفه نگهداری سایر بخش‌ها را برعهده داشته و باید بسیار محکم و مقاوم باشد. لوله‌های آن باید از فولاد مقاوم ساخته شده و حتی‌الامکان دارای قفل‌های دنده‌ای باشد و فنر آن قوی و محکم باشد. لوله‌های استوانه‌ای بر لوله‌های تیغه‌ای ارجحیت داشته و کمتر خورده و لق می‌شوند. لولای بخش‌های بعدی بوم باید بوش مرکزی داشته و طوری ساخته شود که در اول کار سفت و بعداً شل و لق نگردد.
لولای بخش‌های مختلف بوم حتماً باید پیچ تنظیم ارتفاع داشته و مهره آن کاسه نمددار بوده و یا از دو مهره سفت‌کننده و ضامن استفاده شود لوله‌های حامل محلول سمی باید قطر استاندارد داشته باشند که استانداردهای بین‌المللی قطر لوله 20، 21و 26 میلی‌متر می‌باشد. در ایران اکثراً از لوله‌های 21 میلی‌متری (هم قطر لوله اینچ آب می‌باشد) استفاده می‌شود. درانتهای لوله باید شیر خروسکی هواگیری (مانند شیر هواگیری شوفاژ) وجود داشته باشد خرپای بوم در موقع حرکت نباید لرزش داشته باشد و کلیه قسمت‌های زیرین آن در روی یک خط و فاصله نازل ها 50 سانتی‌متر باشد (گرچه در کشورهای دیگر به جای لوله از شیلنگ و اتصالات خاصی استفاده می‌شود که در مواقع لزوم می‌توان جای نازل‌ها را تغییر داد). در دو طرف انتهای خرپای بوم باید دو عدد محافظ نازل به شکل U نصب گردد تا در موقع برخورد بوم به زمین از آسیب‌دیدگی نازل‌ها جلوگیری به عمل آید.
پمپ‌های مورد استفاده در سیستم‌های سم‌پاشی شامل پیستونی، دیافراگمی، غلتکی و گریز از مرکز می‌باشد. پمپ‌های پیستونی دارای فشار زیاد و دبی کم بوده و پمپ‌های دیافراگمی دارای فشار متوسط و دبی زیاد می‌باشند و پمپ‌های غلتکی نیز از نظر فشار و دبی تقریباً مانند دیافراگمی بوده ولی به علت خورده شدن غلتک‌ها استفاده از آنها چندان باب نشده است. در پمپ‌های گریز از مرکز هم، فشار کم و دبی زیاد است. چون فشار در سم‌پاش‌های بوم‌دار در سر نازل‌ها کم و معمولاً 3-4 بار است و از طرف دیگر تعداد نازل‌ها زیاد بوده و نیاز به پمپ با دبی زیاد است لذا در این سم‌پاش‌ها بهتر است از پمپ‌های دیافراگمی استفاده شود.
البته اگر از سم‌پاش پشت تراکتوری 400 لیتری به صورت دو منظوره در مزارع و باغات استفاده شود در این صورت استفاده از پمپ‌های پیستونی ضروری خواهد بود که باید از انواع فشار قوی با دبی خروجی زیاد استفاده نمود. میزان خروجی پمپ باید طوری باشد که در موقع سم‌پاشی متعارف 20 درصد محلول به مخزن برگشت نموده و موجب اختلاط بهتر امولسیون سم گردد.با توجه به اینکه دور PTO اکثر تراکتورهای مورد استفاده در سم‌پاشی 540 دور در دقیقه می‌باشد لذا دور پمپ مورد استفاده نیز باید با آن هم‌خوانی داشته و در غیر این صورت دور توسط تسمه و پولی تغییر یافته و متعادل گردد. برای جلوگیری از تغییرات دبی خروجی از پمپ، مخزن فشار در خروجی نصب می‌گردد. اگر انباره دارای دیافراگم و محفظه باد جداگانه باشد باید باد فشرده از طریق سوپاپ آن تزریق و فشار تا رفع تغییرات و ضربات افزایش یابد. اگر فشار این محفظه از حد متعارف بیشتر یا کمتر شود محلول از نازل‌ها به صورت نامنظم خارج می‌شود. بعد از محفظه فشار رگولاتور یا شیر تنظیم فشار قرار دارد. این شیر در بین پمپ و لوله برگشت محلول به مخزن قرار دارد که با بستن آن محلول به ناچار، به طرف نازل‌ها رفته و به علت ریز بودن سوراخ نازل‌ها و ایجاد مقاومت فشار بالا می‌رود. رگولاتور علاوه بر پیچ تنظیم فشار دارای یک سیستم ایمنی می‌باشد که با تغییر آن راه برگشت محلول به مخزن کامل باز شده و همه محلول به مخزن برگشت می‌نماید. یک رگولاتور خوب در کلیه شرایط حتی زمانی که کاملاً بسته می‌شود باید مقداری برگشتی محلول به مخزن داشته باشد تا از ترکیدگی لوله‌ها و پمپ در هنگام بستن اتفاقی شیرها‌ی سم‌پاشی جلوگیری به عمل آید شکل(2-8).
شکل (2-8) شیرهای خروجی محلول و رگولاتور فشار
مهم‌ترین بخش یک سم‌پاش نازل‌های آن می‌باشد چرا که کلیه قسمت‌های سم‌پاش وظیفه محلول رسانی به نازل‌ها را به عهده داشته و در سر نازل‌ها کیفیت سم‌پاشی شکل می‌گیرد. تاکنون چند نوع نازل در ایران ساخته شده که به علت کم اطلاعی تولیدکنندگان و عدم وجود فناوری ساخت مناسب هیچ‌یک از سازندگان موفق به اخذ تأییدیه نشده‌اند در حال حاضر سه نوع نازل خارجی برابر جدول (2-1) در کشور وجود دارد.
جدول(2-1) مشخصات فنی سه نوع نازل خارجی موجود در کشور
شماره نازلفشار (بار)خروجی نازل (لیتر در دقیقه)محلول مصرفی (لیتر در هکتار) در 5 سرعت مختلف (کیلومتر در ساعت)345678002 نوزال فرانسه (پلاستیکی زرد)2
3
4
65/0
79/0
91/0260
316
364199
238
274156
190
218130
158
182111
135
15611003 نوزال فرانسه (پلاستیکی آبی)2
3
4
97/0
18/1
37/1388
472
548292
354
412233
283
329194
236
274166
202
23511004 اسپرینگ سیستمز (استیل)2
3
429/1
58/1
82/1516
632
728387
474
546310
379
437258
316
364221
271
312
با توجه به جدول (2-1) استفاده از این نازل‌های خارجی به شرح زیر توصیه می‌گردد.
الف: نازل زرد 8002 پلاستیکی

دسته بندی : پایان نامه ها

پاسخ دهید